در کلانشهری مانند تهران، خانوادهها بخش قابل توجهی از زمان و هزینه خود را صرف تأمین مواد غذایی و کالاهای اساسی میکنند. اگرچه شهرداری متولی سیاستگذاری کلان اقتصادی و تنظیم بازار نیست، اما میتواند با استفاده از ظرفیتهای در اختیار خود، در کاهش هزینههای دسترسی و تسهیل تأمین کالاهای مورد نیاز شهروندان نقشآفرینی کند.
در این میان، میادین و بازارهای میوه و ترهبار تحت مدیریت شهرداری، یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت شهری برای عرضه کالا با قیمت رقابتی و تسهیل دسترسی شهروندان به کالاهای مورد نیاز خانوار به شمار میروند.
به گزارش سرویس شهری «چویر نیوز»، داود گودرزی، معاون خدمات شهری و محیطزیست شهرداری تهران، توسعه و تقویت شبکه میادین و بازارهای میوه و ترهبار را یکی از موضوعات مهم برنامه مدیریت شهری برای حمایت از شهروندان و ارتقای کیفیت خدمات عمومی عنوان میکند.
گودرزی تأکید دارد که رویکرد مدیریت شهری در این حوزه صرفاً افزایش تعداد بازارها نیست و میگوید: «علاوه بر افزایش کمی بازارها، توسعه متوازن شبکه خدمات عمومی، افزایش دسترسی شهروندان در سطح محلات و تقویت نقش میادین در عرضه مستقیم و رقابتی کالا از جمله اهداف مدیریت شهری است.»
به گفته معاون خدمات شهری و محیطزیست شهرداری، تهران به عنوان شهری با جمعیت و گستره جغرافیایی قابل توجه، نیازمند شبکهای از مراکز عرضه است که بتواند خدمات مورد نیاز شهروندان را در نزدیکترین فاصله و با کیفیت و قیمت مناسب ارائه کند.
بر همین اساس، توسعه بازارهای میوه و ترهبار باید بر مبنای شاخصهایی همچون پراکنش جمعیت، میزان دسترسی محلات، فاصله شهروندان از مراکز عرضه، ظرفیت بازارهای موجود و نیازهای واقعی هر منطقه دنبال شود. چنین رویکردی علاوه بر افزایش کارآمدی شبکه موجود، میتواند به تحقق عدالت در توزیع خدمات شهری نیز کمک کند.
کوتاهشدن زنجیره توزیع؛ راهی برای کاهش هزینه خانوار
میادین و بازارهای میوه و ترهبار علاوه بر تسهیل دسترسی شهروندان، میتوانند در کاهش هزینه تأمین کالاهای مورد نیاز خانوار نیز نقش داشته باشند.
گودرزی با اشاره به نقش این شبکه در کاهش هزینه دسترسی مردم به کالاهای مورد نیاز خود اظهار میکند: فلسفه ایجاد و توسعه این شبکه، ایجاد ارتباط مؤثرتر میان تولید و مصرف و کاهش واسطههای غیرضروری در فرآیند توزیع بوده است. هر اندازه زنجیره تأمین کوتاهتر و شفافتر شود، امکان عرضه محصول با قیمت مناسبتر و کنترل بهتر کیفیت نیز فراهم خواهد شد؛ موضوعی که در شرایط اقتصادی کنونی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بر اساس گزارشهای رسمی نهادهای مرجع، برخی اقلام در بازارهای میوه و ترهبار شهرداری تهران با اختلاف قابل توجهی نسبت به بازار عرضه میشوند. برای نمونه، قیمت برنج حدود ۳۰ درصد، برخی اقلام گوشت حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد و حبوبات حدود ۳۵ درصد پایینتر از قیمت بازار گزارش شده است.
به گفته گودرزی، استمرار و تقویت این مزیت قیمتی، در کنار تضمین کیفیت و استمرار عرضه، از اهداف مهم مدیریت شهری در این حوزه است.
بازار محلی؛ بخشی از زیرساخت خدمات عمومی شهر
توسعه میادین و بازارهای میوه و ترهبار را نمیتوان صرفاً اقدامی اقتصادی یا تجاری تلقی کرد. در کلانشهری مانند تهران، این شبکه بخشی از زیرساخت خدمات عمومی شهر محسوب میشود و از این منظر، توسعه آن با موضوعاتی همچون کیفیت زندگی، عدالت در دسترسی به خدمات و حمایت از اقتصاد خانوار پیوند دارد.
هرچه مراکز عرضه به محل سکونت شهروندان نزدیکتر باشند، هزینه زمانی و مالی دسترسی نیز کاهش مییابد. از این رو، توسعه متوازن بازارها در مناطق و محلات مختلف تهران، بهویژه در نقاطی که از پوشش مناسب برخوردار نیستند، باید در کنار توسعه مراکز بزرگتر دنبال شود.
در همین چارچوب، توسعه بازارهای محلی میتواند یکی از ابزارهای مؤثر برای نزدیکتر کردن خدمات عمومی به شهروندان و کاهش هزینه دسترسی آنان باشد.
معاون خدمات شهری و محیطزیست شهرداری تهران نیز با تشریح رویکرد مدیریت شهری در این زمینه میگوید: «سیاست ما در مدیریت شهری تهران این است که میادین و بازارهای میوه و ترهبار از یک شبکه صرفاً عرضه محصول به یک شبکه کاملتر خدمات عمومی و دسترسی عادلانه به کالاهای ضروری تبدیل شوند.»
به گفته گودرزی، تحقق این هدف نیازمند توسعه زیرساختها، اصلاح و تکمیل زنجیره تأمین، تقویت ارتباط با تولیدکنندگان، تنوعبخشی به سبد کالا و ارتقای کیفیت خدمات است.
شهرداری؛ مکمل نظام تنظیم بازار، نه جایگزین آن
مدیریت شهری در این مسیر خود را جایگزین دستگاههای تخصصی حوزه اقتصاد و تنظیم بازار نمیداند؛ بلکه تلاش میکند از ظرفیتهای قانونی و اجرایی موجود برای ایفای نقش مؤثرتر در حوزه خدمات عمومی استفاده کند.
استمرار این رویکرد، طبیعتاً نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مسئول، همکاری تولیدکنندگان و تأمینکنندگان و مشارکت بخشهای مختلف زنجیره توزیع است.
در واقع، موفقیت شبکه میادین و بازارهای میوه و ترهبار تنها به افزایش تعداد مراکز عرضه وابسته نیست؛ بلکه میزان پوشش جغرافیایی، کیفیت خدمات، تنوع کالا، استمرار عرضه، قیمت رقابتی و رضایت شهروندان نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
از جایگاه موجود تا نقطه مطلوب
بر اساس اظهارات شهروندان تهرانی و آنچه در سطح شهر قابل مشاهده است، سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران طی سالهای گذشته توانسته است جایگاه مشخصی در نظام عرضه محصولات کشاورزی و برخی کالاهای مورد نیاز خانوار پیدا کند.
با این حال، فاصله میان وضعیت موجود و نقطه مطلوب همچنان قابل توجه است. دسترسی آسانتر، قیمت مناسبتر، پوشش متوازنتر محلات، تنوع بیشتر کالا و ارتقای کیفیت خدمات، از جمله عواملی هستند که میتوانند رضایت شهروندان را افزایش دهند.
از این منظر، مسئله اصلی آینده شبکه میادین و بازارهای میوه و ترهبار تهران را نمیتوان صرفاً در «افزایش تعداد بازارها» خلاصه کرد. چالش اصلی، ساختن شبکهای متوازن، در دسترس، کارآمد و پاسخگوست؛ شبکهای که بتواند بخشی از هزینههای اقتصادی و زمانی زندگی در کلانشهر تهران را کاهش دهد و همزمان به تحقق عدالت در دسترسی به خدمات عمومی کمک کند.
بازنویسی و تنظیم گزارش: چویر نیوز
- منبع خبر : چویر نیوز
