ورود به دوران سالمندی با ظهور مجموعه ای از مشکلات روزمره سالمندان و چالش های مختلف همراه است. تغییرات در توانایی‌های شناختی و فیزیکی و همچنین ارتباطات اجتماعی، برخی از سالمندان را به مسیر تاریک انزوا، اختلال و افسردگی سوق می‌دهد.علیرغم مشکلاتی که سالمندان با آن مواجه هستند،آگاهی و حمایت خانواده می تواند با ایجاد محیطی مناسب شرایطی را بوجود آورد تا سالمند بتواند بر مشکلات رومزه خود غلبه نماید و از زندگی با کیفیت تری برخوردار شود.
زوال عقل
زوال عقل یکی از شایع ترین مشکلاتی است که با بالا رفتن سن رخ می دهد. این مشکل یک بیماری شایع مربوط به سلول های مغزاست. به عنوان نمونه، بیماری آلزایمر :واضح و آهسته صحبت کردن، محدود کردن عوامل حواس‌پرتی، تامین آرامش و اطمینان، تقسیم وظایف و کمک کردن در به یاد آوردن خاطرات گذشته از جمله راه‌های مؤثربرای برقراری ارتباط با این سالمندان است. یک مراقب سالمند باتجربه با شناسایی محرک‌های محیطی که باعث تحریک بیماران زوال عقل می‌شود به تسکین و بهبود مشکلات روزمره این سالمندان کمک شایانی می نماید.تفاوت بین فراموشی ناشی از پیری و زوال عقل در شدت و تأثیر آن بر زندگی روزمره است. فراموشی طبیعی در سنین بالاتر، مانند فراموشی نام افراد یا دشواری در یادگیری اطلاعات جدید، معمولاً مزاحمتی جزئی ایجاد می‌کند و به طور کلی بر توانایی انجام کارهای روزمره تأثیر نمی‌گذارد. در مقابل، زوال عقل به دلیل آسیب‌های مغزی و به عنوان نشانه‌ای از بیماری‌های خاصی مانند بیماری آلزایمر و زوال عقل عروقی، با علائمی مانند از دست دادن حافظه، سردرگمی و نیاز به کمک در کارهای روزمره همراه است و می‌تواند به شدت بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. تشخیص زوال عقل باید توسط یک متخصص انجام شود.
سوء تغذیه
مشکلات گوارشی در سالمندان از اصلی ترین مشکلات افراد مسن در طول زندگی خود می باشد. به دلیل ضعف عضلانی، سالمندان ممکن است دیگر نتوانند برای پخت و پز زمان کافی را اختصاص دهند. همچنین مصرف ناکافی مواد مغذی ممکن است نتیجه فراموشی یا افسردگی در سالمندان باشد. درآمد محدود باعث می شود تا تعدادی از سالمندان از وعده های غذایی غنی از مواد مغذی به صورت روزانه محروم شوند. در شرایطی که سالمند از تهیه مواد غذایی و طبخ آنها ناتوان است لازم است از یک نفر از اعضای خانواده برای خرید محصولات تازه و تهیه وعده‌های غذایی مطابق با شرایط سالمند اقدام نماید.
زمین خوردن
ضعف جسمی، سالمندان را مستعد بروز آسیب های مختلف می کند. زمین خوردن شایع ترین نوع آسیبی است که افراد سالمند آن را تجربه می کنند. هر نیم ساعت یک فرد مسن در اثر آسیب های ناشی از زمین خوردن جان خود را از دست می دهد. فرد سالمند به دلیل از دست دادن قدرت و انعطاف‌پذیری عضلانی ممکن است بیشتر به مشکلات تعادلی و احتمال شکستگی استخوان دچار شود. برای پیشگیری اززمین خوردن در سالمندان می توان با ایجاد تغییراتی در خانه، مانند برداشتن فرش‌های لغزنده، سیم‌های مزاحم و سایر خطرات اقدام نمود. سالمندانی که به طور منظم ورزش می کنند قادر خواهند بود با تقویت عضلات بدن از تعادل فیزیکی بهتری برخوردار شوند. مراقبان سالمند می توانند با همراهی سالمند در هنگام پیاده‌روی و اصلاح مشکلات موجود در منزل سالمند از آسیب های احتمالی ناشی از زمین خوردن پیشگیری نمایند.
افسردگی مرتبط با مشکلات روزمره سالمندان
یکی از بخش های طبیعی دوران سالمندی کمرنگ شدن نسبی ارتباطات اجتماعی و بروز مشکلات اجتماعی سالمندان است. ممکن است همسر و دوستان فرد سالمند فوت کرده باشند و باعث شود که سالمند احساس تنهایی و افسردگی داشته باشد.
علاوه بر این، افسردگی ممکن است یکی از عوارض جانبی یک بیماری مزمن باشد. پیروی ازسبک زندگی سالم و حفظ روابط اجتماعی در پیشگیری از افسردگی سالمندان موثر است. نقش فرزندان واطرافیان سالمند در حفظ روابط اجتماعی سالمند بسیار ارزشمند است. یک مراقب سالمند با تجربه می تواند با ایجاد ارتباط موثر با سالمند به کاهش انزوا و احساس تنهایی او کمک شایانی نمایند.
از دست دادن شنوایی و بینایی
بروز اختلالات حسی معمولا سالمندان بالای ۷۰ سال را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. ضعف بینایی ممکن است ناشی از بیماری هایی مانند آب مروارید، گلوکوم یا رتینوپاتی بروز نماید.
کم شنوایی نیز مشکلی شایع درمیان جمعیت سالمند است. استفاده از وسایل کمکی مانند عینک و سمعک برای بازیابی بینایی و شنوایی سالمند بسیار کمک کننده هستند.همچنین ایجاد تغییرات جزئی در خانه سالمند، می تواند زندگی روزمره سالمندان مبتلا به مشکلات بینایی را آسان تر کند. استفاده از چراغ های مناسب شب در محل تردد سالمند بسیار مهم است
همچنین با تهیه کتاب و ساعت با چاپ بزرگ می توان به بهبود کیفیت زندگی سالمند کمک نمود. اطرافیان سالمند باید برای معاینه سالانه چشم سالمند با متخصص چشم پزشک از قبل برنامه ریزی نماید.
بی اختیاری در دفع ادرار و مدفوع
بیماری هایی مزمن و رژیم غذایی نامناسب اغلب دلیل اصلی بروز مشکلات مثانه و یبوست در سالمندان است. بی اختیاری ادرار نیز احتمالاً در افرادی که در مراحل پایانی بیماری آلزایمر هستند رخ می دهد. سالمندان در این مرحله از بیماری ممکن است نیاز به حمام رفتن را فراموش کنند یا متوجه نشود که باید برای دفع ادرار به دستشویی برود. معمولا استفاده از نوشیدنی هایی مانند چای یا نوشابه یا قهوه باعث افزایش ادرار می شوند بنابراین محدود کردن استفاده از این نوشیدنی ها از بروز حوادث جلوگیری می کند. با این حال، سالمندان باید به اندازه کافی آب بنوشند. اطمینان حاصل کنید که سالمند به طور منظم استراحت می کند همچنین دقت نمایید که راهروهای منتهی به سرویس بهداشتی کاملا منظم و دور از هر گونه به هم ریختگی بوده و از روشنایی خوبی برخوردار باشند.
مشکلات در مصرف داروها
گاهی سالمندان ممکن است به دلیل فراموشی، از مصرف داروهای تجویز شده خود غافل شوند. وقتی افراد سالمند هر روز با مصرف چندین دارو در زمان‌های مختلف مواجه می‌شوند، ممکن است گیج شوند و قرص‌ها را با دوز یا ساعات نادرست مصرف کنند. هر یک از این عوامل می‌تواند منجر به مشکلات سلامتی، کاهش اثربخشی درمان یا حتی بروز عوارض دارویی شود. خوشبختانه با استفاده از روش‌های صحیح مدیریت دارو سالمند در خانه بدون فراموشی و خطا می‌توان احتمال بروز این مشکلات را کاهش داد. تنظیم یادآورهای دارویی در تلفن همراه، استفاده از جعبه‌های تقسیم دارو، ثبت زمان مصرف داروها و نظارت منظم اعضای خانواده از جمله اقداماتی است که به مصرف صحیح داروها کمک می‌کند.
. مشکلات رانندگی و جابه جایی
سالمندانی که تمایلی به رانندگی ندارند، احتمالاً در انجام وظایف شخصی ضروری، مانند مراجعه به پزشک یا فعالیت های اجتماعی با مشکل مواجه خواهند شد. از دست دادن توانایی رانندگی قابل اعتماد در سالمندان می تواند منجر به انزوا، کیفیت پایین تر زندگی و حتی مرگ زودرس شود.لذا برای انجام خدمات حمل و نقل ،سالمند با فرزندان و اطرافیان هماهنگی های لازم را انجام دهد.
سخن پایانی
ورود به دوران سالمندی با مشکلات روزمره و چالش‌های مختلفی همراه است که ناشی از تغییرات در توانایی‌های شناختی و فیزیکی و روابط اجتماعی است. این تغییرات برخی سالمندان را به سمت انزوا، اختلال و افسردگی سوق می‌دهد. با این حال، مراقبین سالمند می‌توانند با ایجاد یک محیط مناسب، شرایطی را فراهم کنند که سالمندان بر مشکلات خود غلبه کنند و از کیفیت زندگی بهتری برخوردار شوند. از زوال عقل و سوء تغذیه گرفته تا مشکلات حرکتی و اجتماعی، هر یک از این چالش‌ها نیاز به توجه و حمایت دارند.
روناک عطاری
کارشناس برنامه سالمندان مرکز بهداشت شهرستان کرمانشاه
- منبع خبر : چویر نیوز
