راهها فقط دو نقطه را به یکدیگر متصل نمیکنند؛ آنها مسیر حرکت انسان، کالا، فرهنگ، دانش و اندیشهاند و در طول خود، زمینه شکلگیری شهرها، بازارها و فرصتهای تازه را فراهم میکنند. در تاریخ تمدن، بسیاری از شهرها نه فقط به دلیل منابع طبیعی، بلکه به واسطه قرار گرفتن در مسیر راهها رشد کردهاند؛ راههایی که گاه یک منطقه را از یک سکونتگاه ساده به یک مرکز اقتصادی و تجاری تبدیل کردهاند.
جاده ابریشم نمونهای روشن از چنین شبکهای بود؛ مجموعهای از مسیرهای گسترده که شرق آسیا را به آسیای مرکزی، ایران، خاورمیانه و اروپا متصل میکرد. ایران نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در میانه این شبکه، سهم مهمی از این ارتباطات داشت و شهرهای واقع در مسیر، تنها محل عبور نبودند؛ بلکه به گرههایی برای مبادله کالا، فرهنگ و اندیشه تبدیل میشدند.
ماهیدشت در استان کرمانشاه نیز از دیرباز در مسیر ارتباطی مهمی قرار داشته است؛ منطقهای که امروز در مسیر تردد کالا و مسافر، کریدورهای ارتباطی شمال به جنوب و همچنین محور تردد زائران عتبات عالیات قرار دارد. از همین منظر میتوان ماهیدشت را «چهارراه ترانزیت و زیارت» نامید؛ چهارراهی که ظرفیت آن بسیار فراتر از یک مسیر عبوری است.
با این حال، مسئله اصلی امروز ماهیدشت این است که بیش از آنکه مقصد باشد معبر است.
مسافر و کامیون از آن عبور میکنند، اما سهم منطقه از این حجم بالای تردد، متناسب با ظرفیت آن نیست. در واقع، جریان بزرگی از انسان و کالا از کنار این منطقه عبور میکند، بیآنکه به همان نسبت، ارزش افزوده، سرمایهگذاری و رونق اقتصادی در آن باقی بماند.
پرسش اصلی این است که چگونه میتوان این موقعیت تاریخی و جغرافیایی را به یک مزیت اقتصادی پایدار تبدیل کرد؟ چگونه میتوان از «عبور» به «ماندگاری» و از «موقعیت» به «فرصت سرمایهگذاری» رسید؟
در همین راستا، اقدامات مدیریت شهری ماهیدشت را میتوان گامی در جهت ساماندهی این ظرفیت دانست. صادق مطاعی، شهردار ماهیدشت، با اشاره به حجم بالای تردد خودروها، بهویژه در ایام اربعین، از آغاز مطالعات کنارگذر شمالی خبر میدهد؛ پروژهای که میتواند بخشی از زیرساخت لازم برای مدیریت ترافیک و تسهیل تردد در این منطقه باشد.
البته کنارگذر بهتنهایی توسعه ایجاد نمیکند. تبدیل عبور مسافر و خودرو به منفعت اقتصادی برای مردم منطقه، نیازمند شکلگیری مجموعهای از خدمات و فعالیتهای مکمل است؛ از مجتمعهای خدمات رفاهی و اقامتی و پذیرایی گرفته تا خدمات لجستیکی، انبارداری، توزیع کالا و سایر فعالیتهایی که میتوانند در امتداد یک مسیر پرتردد شکل بگیرند.
اینجاست که محدودیت منابع محلی خود را نشان میدهد. شهرداری و مجموعه مدیریت محلی، حتی با وجود تلاش برای ایجاد زیرساختهای اولیه، بهتنهایی توان تأمین هزینههای توسعه یک موقعیت استراتژیک در مقیاس ملی را ندارند. ماهیدشت برای عبور از وضعیت فعلی، به نگاه ملی نیاز دارد.
در شرایطی که کشورها و شهرها برای قرار گرفتن در مسیرهای مهم ترانزیتی و تبدیل شدن به مراکز لجستیکی و اقتصادی با یکدیگر رقابت میکنند، شایسته نیست منطقهای با چنین موقعیت ارتباطی، صرفاً شاهد عبور انسان و کالا باشد.
ورود دولت برای ایجاد زیرساختهای ضروری، تسهیل فرآیندها و مقررات و فراهم کردن بستر حضور بخش خصوصی، میتواند نخستین حلقه از زنجیرهای باشد که در نهایت به جذب سرمایه و ایجاد ارزش افزوده محلی منجر شود. در کنار آن، معرفی دقیق و هدفمند ظرفیتهای ماهیدشت به سرمایهگذاران نیز ضروری است؛ چرا که فرصت، تا زمانی که بهدرستی دیده و معرفی نشود، الزاماً به سرمایه تبدیل نخواهد شد.
همراهی بخشداری و شهرداری ماهیدشت، در کنار اقدامات عمرانی در دست انجام، فرصت مناسبی است تا نگاه مسئولان استانی و ملی به این منطقه استراتژیک را معطوف نماید. ماهیدشت میتواند با تکیه بر موقعیت ترانزیتی، مسیر تردد زائران و ظرفیتهای پیرامونی خود، به نقطهای برای استقرار خدمات، شکلگیری فعالیتهای لجستیکی و جذب سرمایه تبدیل شود.
ماهیدشت سالهاست در مسیر رفتوآمد انسان و کالا قرار دارد؛ مسئله امروز آن، پیدا کردن راه نیست، بلکه پیدا کردن راهی برای تبدیل این عبور به توسعه است.
اگر قرار است این چهارراه تاریخی سهمی از اقتصادی را که از کنار آن عبور میکند به دست آورد، دیگر صرفاً بهسازی مسیر کافی نیست. باید برای ماندگاری مسافر، استقرار خدمات، جذب سرمایه و خلق ارزش افزوده برنامه داشت.
ماهیدشت میتواند همچنان یک معبر باقی بماند؛ یا با یک نگاه ملی، به مقصد سرمایه، خدمات و فرصت تبدیل شود.
مهدی بستار
- منبع خبر : چویر نیوز
