«دوران خردسالی، مرحلهای از رشد است که با کنجکاویهای اکتشافی و شناخت محیط پیرامون از طریق حواس پنجگانه، بهویژه چشایی، همراه است. در این میان، کودکان ۱ تا ۵ ساله به دلیل عدم آگاهی از خطرات بالقوه، بیش از سایر گروهها در معرض مسمومیتهای ناخواسته قرار دارند. یکی از عوامل کمتر مورد توجه اما جدی در بروز این حوادث، گیاهان مزارع زینتی و آپارتمانی هستند که با وجود زیبایی ظاهری، میتوانند حاوی ترکیبات سمی خطرناکی باشند. شناخت دقیق ماهیت سموم گیاهی، نحوه تعامل آنها با فیزیولوژی بدن کودک (از طریق بلع، استنشاق یا تماس پوستی) و ضرورت آگاه سازی والدین برای ایمنسازی محیط زندگی، گامهای اساسی در راستای پیشگیری از این مسمومیتها و کاهش مخاطرات سلامت در جامعه کودکان محسوب میشود.»
تعریف مسمومیت: اختلالات و آسیبهایی است که توسط مواد سمی در دستگاه های مختلف بدن بوجود می آید.
گیاهان سمی در صورت تماس با کودکان یا خورده شدن توسط آنها معمولا علایم جلدی،تهوع،استفراغ و اسهال ایجاد می کند.
گیاهان مزارع مانند گیاه خشخاش و فراورده های آن، حاوی مورفین و کدئین هستند که میتوانند اثرات مخرب و سرکوبکننده سیستم عصبی مرکزی و تنفسی داشته باشند.
علایم مسمومیت با گیاه خشخاش:افت فشارخون، کاهش هوشیاری و خواب آلودگی، کاهش ضربان قلب و انسداد روده).
کودکان ۱ تا ۵ ساله به دلیل وزن کم بدن و متابولیسم متفاوت، بسیار آسیبپذیرتر از بزرگسالان هستند.
گیاهان خود رو مانند گیاه گزنه که در حیاط، باغ ها،کنار رودخانه، نهرها و زمین های بازی می روید، معمولاً بعد از تماس، به غیر از علایم شایع باعث فرو رفتن هزاران سوزن بسیار کوچک موجود روی برگ گیاه و تزریق ماده سمی آن به درون پوست شده که التهاب های پوستی ایجاد می کند
گیاهان زینتی و آپارتمانی مانند زنبق،پیچک،گلایل: گیاهان زینتی و آپارتمانی، با وجود زیبایی و طراوتی که به محیط میبخشند، میتوانند خطرات جدی برای کودکان، به ویژه کودکان نوپا و خردسال داشته باشند.
برای پیشگیری از مسمومیت چه باید کرد؟
مشورت با متخصصان پیش از خرید گیاه: قبل از آوردن گیاهان تزئینی به خانه، حتماً با کارشناسان گیاه شناسی مشورت کنید تا از سمی نبودن آنها برای کودکان مطمئن شوید.
برچسب گذاری گیاهان: روی هر گلدان، نام گیاه را با یک برچسب واضح بنویسید و بچسبانید. این کار هم به شناسایی کمک میکند و هم یادآوری میکند که خوردن برخی گیاهان زینتی میتواند بسیار خطرناک باشد.
کود و خاک گلدان را ایمن کنید: خاک گلدانها میتواند منبع آلودگی به انگلها و میکروبها باشد. بهتر است روی خاک را با چیزی مانند ورق پلاستیکی یا یونولیت بپوشانید تا دسترسی کودک به آن محدود شود.
گیاهان و قارچهای محیط اطراف را شناسایی کنید: بوتههای گیاهی نزدیک خانه یا زمین بازی را بشناسید. همچنین، تمام قارچهایی را که در حیاط خانه یا در نزدیکی محل بازی کودکان رشد میکنند، از بین ببرید و از رویش قارچهای وحشی جلوگیری کنید.
به کودکان آموزش دهید: به بچهها یاد بدهید که هیچگاه قارچ، میوه یا برگ گیاهان وحشی (یا حتی گیاهان داخل خانه که برایشان مشخص نشده) را نخورند.
در صورتی که کودکی مسموم شد چه باید کرد؟
۱-مسمومیت با گیاهان خطرسازی مانند خشخاش:
* اولین و مهمترین قدم، تماس فوری با شماره اورژانس ۱۱۵ است. علائم کودک و احتمال مسمومیت با خشخاش را به اپراتور اورژانس اطلاع دهید.عدم القای استفراغ بدون دستور پزشک چون برخی مواد سمی میتوانند با ورود مجدد به مری و ریه، آسیب بیشتری ایجاد کنند،عدم دادن میعان یا غذا تا زمانی که با اورژانس صحبت نکرده اید.
۲-مسمومیت با گیاه گزنه:
*برای درمان التهاب های پوستی ناشی از تماس با گیاهانی مانند گزنه محل تماس زیر آب سرد گرفته شود و شستشو داده شود تا سوزن های گیاه از روی پوست پاک شود. سپس روی محل تماس کمپرس سرد گذاشته شود. برای کاهش میزان واکنش پوستی می توان از داروهای ضد خارش استفاده کرد. گاهی اوقات محل واکنش پوستی عفونی و دردناک می شود که در این صورت باید به پزشک مراجعه کرد.
۳-مسمومیت با قارچ وحشی:
*اگر کودک قارچ وحشی خورد، باید همراه با نمونه ای از قارچ خورده شده به مرکز اورژانس برده شود. شروع علائم مسمومیت با قارچ حدود ۶ ساعت طول می کشد ولی بعضی ازعلائم در عرض یکی دو ساعت اول بروز می کند. در صورت بروز هر گونه علامتی باید به پزشک مراجعه کرد.
نکته:
*ایمنی کودکان، اولویت اصلی در مواجهه با گیاهان می باشد.
*آگاهی والدین و مراقبان از گیاهان سمی رایج، شناسایی و حذف منابع خطر در محیط زندگی کودکان، و آموزش مداوم و متناسب با سن به خود کودکان، ستونهای اصلی این پیشگیری را تشکیل میدهند.
مریم کرمی
گروه سلامت کودکان مرکز بهداشت شهرستان کرمانشاه
- منبع خبر : چویر نیوز
